สมุนไพรตรีผลาสูตรโบราณ

สืบเนื่องจากที่ผมเตรียมหมักผลมะขามป้อมและสมอไทยตามบล็อก น้ำหมักมะขามป้อม ตั้งแต่เมื่อเดือนตุลาคมปลายปี 2554 ทำไว้รอสมอพิเภกเพื่อให้ครบส่วนผสมของสมุนไพรตรีผลา แต่จนแล้วจนรอดก็ยังหาแหล่งจำหน่ายสมอพิเภกสดไม่ได้ จนกระทั่งเมื่อเดือนตุลาคมปีนี้ด้วยความอนุเคราะห์จากน้องวิทย์สมาชิกบ้านสวนพอเพียง จึงได้ติดต่อจัดหามาทันที

นี่ครับลักษณะผลสดๆของสมอพิเภก นำมาทำความสะอาดและแช่ในน้ำผสมเบคกิ้งโซดาสิบห้านาที (น้ำห้าลิตรผสมเบกิ้งโซดาหนึ่งช้อนโต๊ะ) จากนั้นก็เตรียมอุปกรณ์และกรรมวิธีแบบโบราณ

ผมมีความจำเลือนลางเต็มทีว่ายายผมใช้น้ำตาลทรายแดงกับสมอพิเภก (สมอไทยกับมะขามป้อมยายใช้น้ำตาลกรวด) แต่ไหนๆที่ผ่านมาใช้น้ำตาลกรวดมาแล้วจึงลองใช้น้ำตาลกรวดไปก่อน จัดการทุบให้ผลสมอพิเภกแตกปริเล็กน้อย แล้วใส่ในโหลแก้วสลับกับน้ำตาลกรวดเป็นชั้นๆ ปิดฝาให้มิดชิดวางทิ้งไว้ในที่ร่ม

วันรุ่งขึ้นจะเห็นน้ำตาลกรวดเริ่มละลายและมีน้ำจากผลสมอพิเภกออกมา

จากนั้นทุกอาทิตย์หมั่นเอียงโหลแก้วให้น้ำหมักไหลท่วมเนื้อผลสมอพิเภกและน้ำตาลกรวดที่อยู่ด้านบน เมื่อเวลาผ่านไปสองเดือนผมถึงทราบว่าทำไมยายและคนโบราณใช้น้ำตาลทรายแดงในการหมักสมอพิเภก เพราะน้ำตาลกรวดจะไม่ค่อยละลายไม่เหมือนสมอและมะขามป้อมซึ่งเมื่อทิ้งไว้สองสัปดาห์ก็จะละลายจนหมด

เมื่อทิ้งไว้อย่างน้อยสามเดือน ก็สามารถนำน้ำหมักมาปรุงเป็นสมุนไพรตรีผลา และจากการศึกษาหาคำตอบให้คุณบอสตันสมาชิกบ้านสวนฯ ผมก็เลยทราบว่าทำไมยายและคนโบราณหมักผลไม้สามชนิดแยกกัน ข้อมูลจากเว็บสมุนไพรดอทคอม จะจำแนกสัดส่วนของสมุนไพรทั้งสามชนิดเพื่อรักษาอาการตามฤดูกาลต่างๆดังนี้คือ

1.มหาพิกัดตรีผลา แก้ในกองปิตตะ (ฤดูร้อน) มีส่วนของตัวยาเพิ่มและลดดังนี้
    ลูกสมอพิเภก หนัก 12 ส่วน
    ลูกสมอไทย หนัก 8 ส่วน
    ลูกมะขามป้อม หนัก 4 ส่วน

2.มหาพิกัดตรีผลา แก้ในกองวาตะ (ฤดูฝน) มีส่วนของตัวยาเพิ่มและลดดังนี้
    ลูกสมอไทย หนัก 12 ส่วน
    ลูกมะขามป้อม หนัก 8 ส่วน
    ลูกสมอพิเภก หนัก 4 ส่วน

3.มหาพิกัดตรีผลา แก้ในกองเสมหะ (ฤดูหนาว) มีส่วนของตัวยาเพิ่มและลดดังนี้
    ลูกมะขามป้อม หนัก 12 ส่วน
    ลูกสมอพิเภก หนัก 8 ส่วน
    ลูกสมอไทย หนัก 4 ส่วน

และจากอัตราส่วนที่กำหนดมานี้ จะเห็นถึงภูมิปัญญาของคนโบราณเป็นอย่างดีที่กำหนดเป็น 4:8:12 แทนที่จะเป็น 1:2:3 ท่านทราบเหตุผลมั๊ยครับ

คำตอบคือในสมัยโบราณเครื่องมือในการชั่งตวงวัดยังไม่ละเอียดเท่าในปัจจุบัน การขยายอัตราส่วนออกไปสี่เท่าก็เท่ากับเป็นการลดค่าความผิดพลาดลงสี่เท่าเช่นกัน ใครว่าเชื่อโบราณบานบุรีผมขอเถึยง

ส่วนท่านที่จะทำน้ำสมุนไพรตรีผลาเพื่อดื่มเป็นยาอายุวัฒนะโดยใช้อัตราส่วนผสมเท่าๆกันผสมน้ำผึ้งชงน้ำดื่มทุกวันเป็นประจำก็น่าจะได้ประโยชน์จากสรรพคุณของสมุนไพรทั้งสามตัวและน้ำผึ้งเช่นกัน